ΕΟΣ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ : 

ΚΑΣΤΑΝΙΑ - ΡΩΜΥΡΙ - ΠΟΛΥΛΙΜΝΙΟ 

(7 - 6 - 2026)

https://www.youtube.com/watch?v=tXyX0_mkBX0&t=28s

Αφιερωμένο στη ζωή στο χωριό μιας παλιάς εποχής…

                  

Εκείνη την εποχή ήταν συνεχής και αδιάκοπη η προσπάθεια και μεγάλος ο αγώνας κάθε αγροτικής οικογένειας να εξασφαλίσει, όσο το δυνατόν περισσότερα είδη διατροφής, ένδυσης και ρουχισμού, για να μπορέσει να θρέψει την πολυάριθμη φαμίλια της. Για την εξασφάλιση αυτών των αγαθών λειτουργούσε ένα ολοκληρωμένο σύστημα παραγωγής από την ίδια την οικογένεια, η οποία στηριζόταν στην οικιακή οικονομία. Η προσπάθεια κάθε αγρότη ήταν να αυξήσει την παραγωγή, κυρίως του σιταριού, ώστε να εξασφαλίσει το ψωμί της χρονιάς του. Έτσι κάθε αγροτικό σπίτι ήταν μια ολόκληρη βιοτεχνία.   Οι γυναίκες{ μάνα, γιαγιά, κόρες} κάθε φορά, που γύριζαν από το χωράφι κουβαλούσαν μια ζαλιά ξύλα, τα έδεναν με μια τριχιά, την περνούσαν στους ώμους και τα έβαζαν στην πλάτη. Τα ξύλα ήταν απαραίτητα για να φτιάξουν το φαγητό, να ψήσουν τον κριθαρένιο ή ρεβυθένιο καφέ στη χόβολη, για να ψήσουν το ψωμί  και να ζεσταθούν.

Η Πρόεδρος και το Δ.Σ του Πολιτιστικού  Συλλόγου Κασταναίων και Πολυσταραίων εύχονται
στα μέλη και τους φίλους του Συλλόγου χρόνια πολλά και ένα ευτυχισμένο, χαρούμενο και ελπιδοφόρο νέο έτος.

Ζέρβα Σοφία

   Πήραμε τα δρεπάνια, τη βίκα για το νερό, τα καπέλα, τα μαντήλια, το σακούλι με το φαγητό, την κουρελού, ακόμα,  τη νάκα με το μωρό(μια κούκλα) και το   Την  Δευτέρα 30 Ιουνίου 2014, όσοι παραβρέθηκαν στο θέρισμα του σιταριού, που είχε σπείρει στο χτήμα της η Πρόεδρος του Πολιτιστικού Συλλόγου Κασταναίων και Πολυσταραίων,  για τις Πολιτιστικές ανάγκες του Συλλόγου, έζησαν μια ξεχασμένη εμπειρία οι ηλικιωμένοι και μια πρωτόγνωρη εμπειρία οι νέοι και τα παιδιά, τα οποία ενθουσιάστηκαν. Βέβαια η συμμετοχή ήταν μικρή, ίσως, γιατί αναβλήθηκε η ημερομηνία, λόγο της κηδείας του αλησμόνητου, αγαπημένου και δραστήριου μέλους του Συλλόγου μας Παναγιώτη Καρανικολόπουλου του Σπυρίδωνος, που έφυγε από τη ζωή ξαφνικά στις 24 Ιουνίου 2014 σε ηλικία 65 ετών.     

άλογο. Κρεμάσαμε το σακούλι, το μωρό και τη βίκα σε ένα δέντρο, δέσαμε το άλογο σε ένα άλλο, κάναμε το σταυρό μας και αρχίσαμε το θέρισμα, όπως παλιά.

 Αρχίσαμε όλοι από την ίδια πλευρά, πήραμε τον ΄οργο ή έργο , όπως το έλεγαν στην περιοχή μας, φτιάξαμε  χερόβολα, δεματικά, δεμάτια ( Λιμάρια), τριάδες και θημωνιά.

Τα παλιά χρόνια

      {   Ο θερισμός ήταν σωστό πανηγύρι.  Στο θέρο συμμετείχαν όλα τα μέλη της οικογένειας. Ακόμα και τα μικρά παιδιά, τα οποία κουβαλούσαν νερό, εργαλεία και μάζευαν τα στάχυα, που έμεναν πίσω.

        Μάλιστα οι γυναίκες, που είχαν μωρά,  τα  φορτώνονταν στην πλάτη τους και θέριζαν ή τα έβαζαν στη νάκα ή έβαζαν ανάποδα το σαμάρι και τα έβαζαν μέσα. Τα εργαλεία που χρησιμοποιούσαν ήταν τα δρεπάνια και η παλαμαριά ( ένα ξύλινο γάντι, για να πιάνουν πολλές καλαμιές).

      Τα σιτάρια τα θέριζαν Ιούνιο με αρχές Ιουλίου. Ο γεωργός, όπως στη σπορά χώριζε

το χωράφι σε σποριές, κατά τον ίδιο τρόπο στο θέρο το χώριζε σε “όργους”,των οποίων το μέγεθος καθοριζόταν από τον νοικοκύρη, ανάλογα με τα χέρια που είχε στη διάθεση του. Αν είχε πολλά ο όργος θα ήταν μεγάλος και αντίθετα.

        Οι θεριστάδες ξεκινούσαν νωρίς το πρωί  (4.30 με 5) η ώρα άφηναν  το κάρο ή  τα ζώα άλογα και γαϊδούρια σε μιαν άκρη του χωραφιού και έπαιρναν τα δρεπάνια και τις βτσέλες ή τις βίκες με το νερό, το σακούλι με το φαγητό, για να αρχίσουν το θερισμό. Πριν ξεκινήσουν έκαναν το σταυρό τους , για να έχουν καλή σοδειά.

        Γυναίκες και άντρες άρχιζαν από την ίδια μεριά του χωραφιού, παίρνοντας μπροστά τους ένα όργο, δηλαδή μια συγκεκριμένη έκταση, όση έπιαναν τα χέρια τους.Έπιαναν  με το χέρι μερικά στάχυα δυο παλάμες περίπου πάνω από τη γη και κρατώντας το δρεπάνι (ένα σιδερένιο εργαλείο σχήματος μισοφέγγαρου με ξύλινη  λαβή) με το άλλο τα έκοβαν.

        Η ποσότητα αυτή λεγόταν χερόβολο, όσα στάχυα δηλαδή κρατούσαν στο χέρι τους.

      Άφηναν κατάχαμα τα χερόβολα , τα συγκέντρωναν σε δρομιά και όταν τέλειωνε ο όργος τις έδεναν σε δεμάτια. Τέσσερα χερόβολα αποτελούσαν το δεμάτι ( λιμάρια). Για να δέσουν  τα  δεμάτια χρησιμοποιούσαν τα διματικά, δηλαδή στάχυα που τα έδεναν μεταξύ τους νωρίς το πρωί, που ήταν υγρά και μαλακά για να μην κόβονται. Μετά θέριζαν το  δεύτερο , τον τρίτο όργο μέχρι να τελειώσει όλο τα χωράφι. Έδεναν όλα τα δεμάτια και τα τοποθετούσαν ανά τρια όρθια, έκαναν έτσι τις τριάρες.

       Όταν οι γεωργοί θέριζαν όλα τα χωράφια τους και έφταναν στο τελευταίο, άφηναν, σύμφωνα με το έθιμο, λίγα στάχυα αθέριστα για να τα ρίξουν στο δράκο, όπως έλεγαν. Σύμφωνα με αυτό το έθιμο οι θεριστάδες έκοβαν και αυτά τα στάχυα και τα πετούσαν προς τα πίσω  μαζί με το δρεπάνι τους. Κι αν το δρεπάνι έπεφτε ( βολικά) είχε δηλαδή φόρα προς τα δεξιά, χαίρονταν και έλεγαν πως την επόμενη χρονιά θα ήταν γεροί, για να ξαναθερίσουν. Κι αν έπεφτε ανάποδα ή κάρφωνε στη γη, έλεγαν ότι θα πάθαιναν κάτι κακό και τον επόμενο χρόνο δε θα ήταν σε θέση  να ξαναθερίσουν.  Οι γεωργοί όμως που δεν πίστευαν στις προλήψεις αυτές ή που έπαιρναν αισιόδοξα την ένδειξη αυτοί του δράκου.

        Τα δεμάτια οι γεωργοί τα φόρτωναν ανά έξι συνήθως σε κάθε ζώο ή τα φόρτωναν στο κάρο και τα μετέφεραν στο αλώνι τους, όπου τα συγκέντρωναν σε μεγάλες θημωνιές. Μόλις συγκέντρωναν τα δεμάτια όλων των χωραφιών, σύμφωνα με ένα παλιό έθιμο, κατασκεύαζαν έναν σταυρό από στάχυα και τον τοποθετούσαν στην κορυφή της θημωνιάς, για να τους έχει τάχα ο Θεός γερούς και του χρόνου και να τους δώσει τέτοια ή και ακόμα μεγαλύτερη θημωνιά.

       Για να ξαποστάσουν έφτιαχναν ένα πρόχειρο κατασκεύασμα δίπλα στο κάρο το τσιαντάρι με τέσσερα χάλκια ( στηρίγματα). Άπλωναν ένα τσόλι, ένα υφαντό, που η μια άκρη ήταν δεμένη στα χάλκια και η άλλη στο κάρο η κάθονταν κάτω από ένα πουρνάρι. Άπλωναν στο χώμα μια κουρελού και κάθονταν στη σκιά. Οι γυναίκες έβγαζαν το φαγητό από το πινιάτι, έπιναν νερό από τις βτσέλες ή τα λαϊνια (βίκες) και έπαιρναν μια ανάσα για να συνεχίσουν την κοπιαστική τους εργασία. Γιατί, εκτός από την κούραση που προκαλούσε το συνεχές σκύψιμο, είχαν να αντιμετωπίσουν και την αβάσταχτη ζέστη, που γινόταν ανυπόφορη καθώς ο ήλιος ανέβαινε ψηλά. Για να προφυλαχτούν φορούσαν γυναίκες και άντρες, κάτω από τα ψάθινα καπέλα, άσπρα μαντίλια.

   Το   σιτάρι είναι  το σημαντικότερο από τα δημητριακά και το πιο διαδεδομένο σε όλο τον κόσμο. Είναι το αρχαιότερο από τα φυτά. Πότε καλλιεργήθηκε για πρώτη φορά και ποια είναι η άγρια του μορφή δεν είναι απόλυτα γνωστό. Οι κινέζοι  θεωρούσαν το σιτάρι δώρο του ουρανού. Μνημεία αρχαιότατα στην  Αίγυπτο παρουσιάζουν το σιτάρι γνωστό πριν από τους ποιμένες βασιλείς και το θεωρούν δώρο της θεάς Ίσιδας.  Οι αρχαίοι έλληνες θεωρούν ότι η θεά Δήμητρα δίδαξε την καλλιέργεια του σιταριού στον ελευσίνιο Τριπτόλεμο.

  Στην Ελλάδα η καλλιέργεια των σιτηρών εμφανίζεται την 7^η χιλιετία Πχ. Το σκάψιμο , η σπορά και οι άλλες γεωργικές εργασίες γίνονται με αυτοσχέδια εργαλεία. Προκαλούν εντύπωση  οι προϊστορικές παραστάσεις  γεωργικών  εργαλείων.   Ένα αλέτρι εκείνης της εποχής δεν διαφέρει πολύ  από ένα παραδοσιακό αντίστοιχο της Θεσσαλίας του 19^ου αιώνα. Οι αλλαγές για την τελειοποίηση των εργαλείων ήρθαν τον 20^ο αιώνα. Στην αρχή έσερναν τα αλέτρια οι άνθρωποι , οι οποίοι αντικαταστάθηκαν με τα ζώα και τα ζώα με τα τρακτέρ.            

   Τη δεκαετία του 30 για  να καλλιεργήσει κάποιος 1300 στρέμματα ρειαζόταν 12 εργάτες όλο το χρόνο, 12 άλογα και 6 βόδια. Σήμερα ένας εργάτης είναι αρκετός. Την επανάσταση την έφερε το τρακτέρ.

     Η ονομασία του προέρχεται από το λατινικό truhere(=τραβάω). Εμφανίσθηκε το 1850 βασισμένο στην ατμοκίνηση. Το 1892 στην Αϊόβα των Η.Π.Α κατασκευάστηκε το πρώτο τρακτέρ που λειτουργούσε με γκαζολίνη. Τη δεκαετία του 1910 κέρδισε έδαφος αφού μειώθηκε ο όγκος τους.

Στην Ελλάδα το πρώτο τρακτέρ εμφανίζεται το 1924.

Όμως τη δεκαετία του 80 ουσιαστικά η Ελλάδα εισάγει τρακτέρ.    

       Τη δεκαετία του ‘70 έκανε την εμφάνισή της μία αλωνιστική μηχανή, η πατόζα, όπως  την αποκαλούσαν, η οποία δεν ήταν αυτοκινούμενη, αλλά σταθερή σε ένα σημείο. Οι γεωργοί μετέφεραν  τα δεμάτια στο σημερινό γήπεδο. Εκεί ήταν και η μηχανή η οποία αλώνιζε. Έριχναν  τα δεμάτια μέσα στη μηχανή και από ένα σημείο έβγαινε το σιτάρι και από ένα άλλο το άχυρο. Αυτό ξεκούρασε αρκετά τους γεωργούς, αλλά η μεταφορά των δεματιών από τα χωράφια δεν ήταν μόνο κουραστική αλλά έπρεπε να έχουν και πολλά μουλάρια.  

      Λίγα χρόνια αργότερα ήρθε η πρώτη αυτοκινούμενη θεριζοαλωνιστική μηχανή, η οποία θέριζε και αλώνιζε. Οι σημερινές μηχανές.}

Σήμερα, που οι μηχανές παρέχουν πολλές ευκολίες στους γεωργούς, αφού διαθέτουν και κλιματισμό για τις μεγάλες ζέστες του καλοκαιριού, δυστυχώς η καλλιέργεια των δημητριακών έχει εκλείψει  ακόμα και στο μεγαλύτερο σιτοβολώνα της Ελλάδας το Θεσσαλικό κάμπο και όλα αυτά θα μείνουν στην ιστορία. Τα νέα παιδιά δεν γνωρίζουν πως γίνεται το ψωμί.

Για το λόγο αυτό ο Πολιτιστικός Σύλλογος Κασταναίων και Πολυσταραίων στην εκδήλωση « Από το σπόρο στο …….ψωμί», που θα κάνει στις 3 Αυγούστου 2014, θα προσπαθήσει να φέρει μικρούς και μεγάλους  σε μια αλλοτινή εποχή. Μια δύσκολη εποχή με πολλές στερήσεις και πολλά βάσανα, αλλά με αγάπη, ανθρωπιά και ελπίδα για το μέλλον, που σήμερα έχει χαθεί από τους νέους μας.

Η Πρόεδρος

Του Πολιτιστικού Συλλόγου Κασταναίων και Πολυσταραίων

Συνταξιούχος Εκπαιδευτικός.

Σοφία Ζέρβα

 Αναμνήσεις μιας εποχής

Φόρος τιμής σε όσους έφυγαν..

  Σήμερα 27 Ιουνίου 2014 παραβρέθηκα στην κηδεία του φίλου και συμμαθητή μου Παναγιώτη  Καρανικολόπουλου του Σπύρου, του δάσκαλου, όπως συνηθίζαμε να τον λένε όλοι . Έφυγε ξαφνικά από τη ζωή σε ηλικία 65 χρόνων, αφήνοντας πίσω του μεγάλη θλίψη και μεγάλο κενό, όχι μόνο στην οικογένεια του αλλά και σε όσους τον γνώριζαν:

 Στους μαθητές του, που συνέχεια τους έλεγε ( Ελληνόπουλα διαβάστε, για να μη γίνεται γκαρσόνια των Ευρωπαίων), τους φίλους του, τους συμμαθητές του, στους συναδέλφους τους, στους συγχωριανούς τους  και τα μέλη του Πολιτιστικού Συλλόγου Κασταναίων και Πολυσταραίων.

 Οι αλησμόνητοι φίλοι: Ο Παναγιώτης Καρανικολόπουλος του Σπύρου, ο  Βασίλης Αναστασόπουλος του Κυριάκου, η Αθανασία Ρήγα του Γεωργίου,  η Ανθούλα Ζέρβα του Πέτρου, ο Αρτέμης  Πουρναράς του Γεωργίου και ο Αναστάσιος Ζέρβας του Διονυσίου, που έφυγαν από τη ζωή, ήταν έξι από τους 32 μαθητές της 8^ης τάξης του εξαταξίου Γυμνασίου Πεταλιδίου, που απεφοίτησαν το σχολικό έτος 1966-1967,  πριν από 47 χρόνια. Τότε.

  Όλοι είμαστε 18/αρηδες και 19/ρηδες με πολλά όνειρα και διάθεση για ζωή. Αφήναμε πίσω μας τον αγώνα έξι χρόνων και νοιώσαμε ευτυχισμένοι, που καταφέραμε να τελειώσουμε σε  πολύ δύσκολους καιρούς.

 Αφήναμε πίσω μας τη φτώχεια, τη μιζέρια, τις ταλαιπωρίες, την μπλε ποδιά των κοριτσιών  με τη φάσα στη μέση, γιατί ψηλώναμε και δεν είχαμε χρήματα να αγοράσουμε καινούρια, τα πηλίκια με την κουκουβάγια, τα γουλί κεφάλια των αγοριών, τις εφόδους των καθηγητών στα σπίτια μας, για να μας ελέγχουν αν διαβάζουμε, τις αγωνίες για τις εξετάσεις και τα πηγαδάκια, για να λύσουμε τις ασκήσεις των μαθηματικών και πολλές άλλες δύσκολές καταστάσεις, όπως τον ποδαρόδρομο μιας ώρας, όσοι κατάγονταν από τα γύρω χωριά, για να έρθουν στο Πεταλίδι και μα γυρίσουν πίσω το μεσημέρι. Τα βιβλία. Σε κάθε καινούρια τάξη αγοράζανε τα παλιά βιβλία από αυτούς, που είχαν τελειώσει την προηγούμενη χρονιά, γιατί τα καινούρια ήταν ακριβά.  Ελάχιστοι είχαν τη δυνατότητα να αγοράσουν καινούρια .

 Θυμόμαστε μόνο τις ευχάριστες στιγμές, τα πειράγματα, τα αστεία μας και  τις εκδρομές μας, τις παρελάσεις, τα σκετς στις γιορτές, τις λαμπαδηδρομίες 6 η ώρα το πρωί της 25^ης Μαρτίου. Ξυπνούσαμε τον κόσμο με το τραγούδι { Μη μείνει τούρκος στο Μοριά…}, τους καθηγητές μας, που έκαναν τα πάντα για να μας βοηθήσουν. Ο  Φυσικός μας έγραφε σημειώσεις στον πίνακα, γιατί το μισό χρόνο της 8^ης δεν είχαμε βιβλίο.

Θυμόμαστε ( Το Σάμαλη) έτσι λέγαμε αυτόν που ερχόταν με μια καντίνα τα διαλλείματα, γιατί δεν υπήρχε κυλικείο. Μεταξύ των άλλων πουλούσε και σάμαλη. Ήταν όμως ακριβή μιάμιση δραχμή το κομμάτι. Κανείς δεν μπορούσε να αγοράσει ένα ολόκληρο κομμάτι. Κάναμε πανηγύρι όταν κάποιος τα κατάφερνε, το μοιραζόταν με κάποιο φίλο. Πολλές φορές βάζαμε ρεφενέ μια δεκάρα ο καθένας, το μοιράζονταν πέντε και το ίδιο γινόταν την επόμενη μέρα με τους άλλους πέντε.

Θυμόμαστε το Γυμναστή μας Ηλία Καστόρα που μας έβαζε να κουβαλάμε τις πέτρες της αυλής από την μια άκρη ως τη μέση και την επομένη από τη μέση μέχρι την άλλη άκρη, για να διαμορφώσουμε τον προαύλιο χώρο.  

Θυμόμαστε τον Γυμνασιάρχη κύριο Μπαρδόπουλο, που μας έλεγε { να είστε άνθρωποι πάνω απ’ όλα. Όσα γράμματα και να μάθετε, αν δεν είστε άνθρωποι θα είστε τενεκέδες.}

Θυμόμαστε τους εράνους που κάναμε μεταξύ μας, για να βάλουμε το εισιτήριο της εκδρομής, για κάποιο συμμαθητή μας, που δε θα πήγαινε στην εκδρομή, γιατί δεν είχε χρήματα. 

  Ριχτήκαμε στον αγώνα των Πανελληνίων εξετάσεων,  που γίνονταν, για την Πελοπόννησο, στην Πάτρα το Σεπτέμβρη. Διαβάζαμε όλο το καλοκαίρι από τα βιβλία, που είχαμε όλα τα χρόνια στο Γυμνάσιο, χωρίς φροντιστήρια και χωρίς καμιά βοήθεια.

 Οι περισσότεροι τα καταφέραμε, περάσαμε σε διάφορες σχολές.  Ο καθένας μας ακολούθησε το δρόμο του. Βρήκαμε δουλειά, κάναμε   οικογένεια , συνταξιοδοτηθήκαμε.  Ήταν καιρός να ηρεμήσουμε , να ξεκουραστούμε και να χαρούμε τα παιδιά μας και τα εγγόνια μας.

 Δυστυχώς οι έξι παραπάνω συμμαθητές μας, δεν κατάφεραν να χαρούν τα χρόνια της σύνταξης τους. Έφυγαν νωρίς……… Κρίμα.

 Κουράγιο και υπομονή στην οικογένεια τους. Να θυμούνται, δεν πεθαίνει κάποιος, όταν τον αγαπάμε και δεν τον ξεχνάμε.

Όλοι εμείς, που μείναμε πίσω θα τους θυμόμαστε πάντα. Πιστεύω ότι τους εκφράζω όλους. Γι’ αυτό τους καλώ, όσους μπορούν, να συμμετέχουν στην βραδιά μνήμης, για όσους έφυγαν, στις 19 Ιουλίου 2014 και ώρα 9 το βράδυ μετά τον εσπερινό στον Προφήτη Ηλία στα Καστάνια.

 Η συμμαθήτρια τους

Σοφία Ζέρβα.

Πνευματικό μνημόσυνο

Καστάνια  Αι-Λιάς

19-7-2014

Αντί για πανηγύρι

Φόρος τιμής και αναγνώρισης , ένα πνευματικό μνημόσυνο σε αυτούς, που έφυγαν ξαφνικά.

Φέτος, είχαμε προγραμματίσει να κάνουμε το πανηγύρι του Αι-Λιά και να περάσουμε μια υπέροχη βραδιά με μουσική, χορό και διασκέδαση.

    Δυστυχώς  ο ξαφνικός θάνατος του Παναγιώτη Καρανικολόπουλου, του αγαπημένου μας συγχωριανού, συμμαθητή, δάσκαλου, μαθηματικού και  δραστήριου μέλους του Συλλόγου, μας ανάγκασε να το ακυρώσουμε, γιατί χωρίς τον Τάκη, τη ψυχή του πανηγυριού, είναι αδύνατον να γίνει.

    Σας καλέσαμε όλους εδώ απόψε σε μια βραδιά μνήμης και αναγνώρισης.

   Τάκη

  Η βραδιά είναι αφιερωμένη σε σένα. Είναι πολύ λίγα αυτά που μπορούμε να κάνουμε. Όμως ήρθαμε όλοι εδώ, να αποδώσουμε φόρο τιμής σε σένα, που πιστεύουμε, ότι είσαι παρόν και αναγνωρίζοντας την προσφορά σου  στο χωριό μας, στο Σύλλογο και στην κοινωνία, σου υποσχόμαστε, ότι δε θα σε ξεχάσουμε ποτέ και το παράδειγμα σου θα είναι πάντα οδηγός μας.

   Επίσης η βραδιά είναι αφιερωμένη  στους συμμαθητές μας, που έφυγαν νέοι από τη ζωή, όπως κι εσύ και δεν πρόλαβαν να χαρούν τη σύνταξη τους.

Στους : Βασίλη Αναστασόπουλο, Αρτέμη Πουρναρά, Αθανασία Ρήγα, Αναστασία Ζέρβα, Αναστάσιο Ζέρβα, Νίκο Παναγιωτόπουλο και Κυριάκο Ζέρβα.

Στους Καθηγητές μας, που έφυγαν από τη ζωή το1997, αλλά έπαιξαν σημαντικό ρόλο στη ζωή μας: Το Γεώργιο Ζέρβα του Θεοδοσίου ( το Γιωργούλη) και το Ζέρβα Μίμη του Ιωάννη, που έφυγαν  σε ηλικία  67 ετών ο πρώτος και 57 ετών ο δεύτερος.  

    Επίσης στα μέλη του Συλλόγου μας, που έφυγαν από το 2000 και μετά:

Αρβανίτη Κατερίνα ( Μπρέγιαννη) που έφυγε σε ηλικία 49 χρονών.

Παναγιώτη Ζέρβα του Γεωργίου, Ηλιόπουλο Θεόδωρο του Αθανασίου, Ζέρβα Γεώργιο του Δημητρίου, Ζέρβα Δημήτρη του Αθανασίου, Καρανικολοπούλου Παναγιώτα του Ιωάννη, Ηλιοπούλου Κατερίνα του Αθανασίου, Ζέρβα Παναγούλα του Γεωργίου, Ζέρβα Αλέξη του Γεωργίου, Καρανικολοπούλου Ελένη του Περικλή, Καρρόπουλο Ιωάννη του Γεωργίου, Πυρπιρή Ελένη, τη δασκάλα μας, Ζέρβα Μιχάλη του Βασιλείου, Ζέρβα Μιχάλη του Πέτρου, Ζέρβα Γεώργιο του Αθανασίου,  Ζέρβα Γεώργιο του Ελευθερίου και Περιστερόπουλο Ζώη.

Και στα μέλη του Συλλόγου μας από το Πολυστάρι:

Καπρουλά Ιωάννη,  Κουτρουμπή Σταύρο, Κωνσταντακόπουλο Χρήστο, Λαδιά Θεόδωρο και Πετρόπουλο Γεώργιο.

   Όλοι σας είστε παρόντες στην σκέψη μας και την καρδιά μας.

Βρίσκονται εδώ :  Η αγαπημένη σου σύντροφος Χρυσούλα, τα αγαπημένα σου παιδιά Γιώργος και Σπύρος , ο αγαπημένος σου αδελφός Γιάννης, η νύφη σου Μαρία ,  τα αγαπημένα σου ξαδέρφια Τάκης, Παγώνα, Τασία, Γεωργία, οι συγχωριανοί σου, τα μέλη του Συλλόγου, οι συνάδελφοι σου, οι συμμαθητές σου, όσους μπορέσαμε να βρούμε μετά από 47 χρόνια, ο καθηγητής μας Πέτρος Πανταζόπουλος, η καθηγήτρια μας Αλέκα Μπίτσικα και οι φίλοι σου. Όλοι ανταποκρίθηκαν στο κάλεσμα μας.

  Θα ήθελα να αναφερθώ στον Τάκη ξεχωριστά.

Παναγιώτης Καρανικολόπουλος, γιός του Σπύρου Καρανικολόπουλου  από τα Καστάνια και της Καλλιόπης  Κομματά από το Πολυστάρι. Γεννήθηκε στο Πεταλίδι το 1949. Στο Μουσείο είναι η Κούνια του. Είχε δυο αδέλφια. Το ένα πέθανε μικρό, το άλλο είναι ο Γιάννης.

 Έκανε τη βασική του εκπαίδευση στο Δημοτικό Σχολείο στο Πεταλίδι.

Εισήχθη στο εξατάξιο Γυμνάσιο Πεταλιδίου μετά από εισαγωγικές εξετάσεις και γράφτηκε στην Α΄ Τάξη, το σχολικό έτος 1961-1962 με άλλους 102 μαθητές. Επιμελής μαθητής με κλίση στα μαθηματικά. Συνήθιζε να διαβάζει πάνω σε ένα δέντρο. {Θυμάμαι ότι εγώ, ο Τάκης, ο Λάμπρος  και ο Βασίλης συναγωνιζόμαστε ποιος θα βγάλει καλύτερο βαθμό στα Μαθηματικά).

 Τελείωσε το Γυμνάσιο το 1967 με άλλους 32 μαθητές. Από τους υπόλοιπους, άλλοι έφυγαν για άλλο σχολείο ή σταμάτησαν.

  Έδωσε πανελλήνιες εξετάσεις και εισήχθη στο Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθήνας στο μαθηματικό τμήμα, από το οποίο απεφοίτησε το 1976. Υπηρέτησε ως Μαθηματικός στο Μεικτό Γυμνάσιο Νέας Χαλκηδόνας Αθηνών το έτος 1977-1978.  Έκανε το στρατιωτικό του και παντρεύτηκε την Χρυσούλα Κανελλοπούλου με την οποία απέκτησαν δυο παιδιά το Σπύρο και το Γιώργο.

Το Σεπτέμβρη του 1979 διορίστηκε στην Εκκλησιαστική Εκπαίδευση  και υπηρέτησε 3 χρόνια στο Εκκλησιαστικό Γυμνάσιο Καλαμάτας. Διορίστηκε στη Μέση Εκπαίδευση το 1982  στο Καστόρι  Λακωνίας . Το 1983 μετατέθηκε στο Γυμνάσιο Λογγάς, όπου υπηρέτησε αρχικά ως καθηγητής και στη συνέχεια ως Διευθυντής 17 χρόνια.

  Το 1997 διορίστηκε Διευθυντής στο Γυμνάσιο Πεταλιδίου, όπου υπηρέτησε 10 χρόνια. Το 2010 συνταξιοδοτήθηκε.

Ήταν μέλος του Συλλόγου μας και του Δ.Σ  από το 2000, που επαναλειτούργησε.         Προσέφερε τη βοήθεια του με οποιονδήποτε τρόπο. Έκανε την ηλεκτρολογική εγκατάσταση στο Λαογραφικό Μουσείο Καστανίων και μας εξασφάλιζε ηλεκτρικό ρεύμα στο Πανηγύρι του Αι-Λιά χρησιμοποιώντας γεννήτρια.

   Φέτος, που δε θα χρειαζόταν να κουραστεί, διότι στην εκκλησία μπήκε το ρεύμα, που ήταν το όνειρο μας και το δικό του, αυτός δεν πρόλαβε να το χαρεί, διότι ο Θεός, που πίστευε πάρα πολύ, τον αγάπησε και τον πήρε μαζί του στις 24 Ιουνίου 2014 σε ηλικία 65 χρονών, ακριβώς 47 χρόνια από τότε που απεφοίτησε από το Γυμνάσιο. 

 Πήγε να βρει το Βασίλη, τη Σία , την Ανθούλα, τον Αρτέμη, τον Τασούλη , το Νίκο και τον Κυριακό. Ίσως να είναι κάπου γύρω μας όλοι μαζί και μας παρακολουθούν.

  Βασίλης Αναστασόπουλος του Κυριάκου, γεννήθηκε στο Πεταλίδι. Εισήχθη στο Γυμνάσιο μετά από εισαγωγικές εξετάσεις και γράφτηκε στην Α΄ το 1961-1962. Τελειώσαμε το έτος 1966 – 1967. Τη χρονιά αυτή ο Σύλλογος  Πεταλιδαίων πρόσφερε, σαν βραβείο 1500 δραχμές στους τρεις πρώτους μαθητές. Τα μοιραστήκαμε ο Βασίλης 1^ος με 16 και  7/10, εγώ 2^η με 16 και 4/10 και  η Κολοσούρα Δήμητρα, που βρίσκεται στην Αυστραλία 3^η με 16 και 2/10.

Ο Βασίλης φοίτησε στο μαθηματικό τμήμα του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων. Διορίστηκε  στο Βελτετσινίκο Τρίπολης και υπηρέτησε σε σχολεία της Αθήνας. Παντρεύτηκε τη συμμαθήτρια μας Αθανασία Ρήγα, η οποία εργαζόταν στην Γεωγραφική Υπηρεσία στρατού. Απόχτησαν 3 παιδιά τον Κυριάκο, την Αγγελική και το Γιώργο. Δυστυχώς η Σία αρρώστησε και πέθανε το 2008. Ο Βασίλης συνταξιοδοτήθηκε πριν από 3 χρόνια. Ο καημός του, για το χαμό της αγαπημένης του συντρόφου, οδήγησε και αυτόν στο θάνατο στις 12 Ιουνίου 2014, σήμερα ήταν το μνημόσυνο του.

Τάσος Ζέρβας του Διονυσίου από τα Καστάνια, γεννήθηκε στο Πεταλίδι το 1946 . Γράφτηκε στο Γυμνάσιο Πεταλιδίου το 1961-62, αποφοίτησε μαζί μας το 1966-67. Έφυγε για την Αφρική το 1970 με πρόσκληση της μικρής του αδελφής Μαρίας, που  του άνοιξε το δρόμο της προκοπής. Παντρεύτηκε τη Βάσω Καραϊσκου και απέχτησαν 2 παιδιά τον Αριστείδη και το Διονύση. Στην Αφρική απέχτησε περιουσία και μαγαζιά. Επισκεπτόταν συχνά την Ελλάδα και ιδιαίτερα το χωριό του, τα Καστάνια. Στην πανσέληνο του Αυγούστου το 2012, σε αυτό εδώ το χώρο τραγουδούσαμε μαζί.  Επιστρέφοντας στην Αφρική αρρώστησε και πέθανε στις 2 Φεβρουαρίου  2013, αφήνοντας εντολή, να το φέρουν στην Ελλάδα. Ο τάφος του βρίσκεται στο Πεταλίδι.

Κυριάκος Ζέρβας του Γεωργίου και της Ευγενίας Συκαλιά από τα Καστάνια. Τελείωσε το Δημοτικό Σχολείο Καστανίων. Γράφτηκε στο Γυμνάσιο Πεταλιδίου το 1960-1961, ήταν ένας από τα 15 παιδιά, που πηγαίναμε στο Πεταλίδι με τα πόδια. Κάποια χρονιά, δεν ξέρω πότε ακριβώς έφυγε από το Γυμνάσιο Πεταλιδίου. Παντρεύτηκε την Αναστασία Ηλιοπούλου (του Μπέρτσου του Επιστάτη), αφού την έκλεψε. Απόχτησαν 2 παιδιά τον Γιώργο και τον Κώστα. Εργαζόταν σαν οδηγός Λεωφορείου στην Αθήνα. Τα τελευταία χρόνια ήταν οδηγός στο Υπουργείο Εσωτερικών. Έλεγε πάντα, θα πάρω συνταξη και να γυρίσω στο χωριό, τα Καστάνια, που αγαπούσε πάρα πολύ, δυστυχώς λίγο μετά τη συνταξιοδότηση του αρρώστησε και πέθανε τον Μάη του 2010. Η οικογένεια του τον έφερε στα Καστάνια και μας βλέπει από ψηλά.

  Δεν θα αναφερθώ αναλυτικά στους υπόλοιπους, γιατί θα χρειαζόταν μια ολόκληρη βραδιά και θα εξαντλούσα την υπομονή σας. Τι να πρωτοπείς για τον Μπαρμπα –Παναγιώτη, για τη Δασκάλα μας, την Ελένη, για το Γιωργούλη, για το Μίμη  και όλους τους άλλους. Ένα μόνο. Ότι θα τους θυμόμαστε πάντα. Ας είναι αιώνια η μνήμη τους.

   Και ίσως κάποια στιγμή κάνουμε μια ειδική εκδήλωση για όλους αυτούς τους αφανείς ήρωες, που έζησαν  στο χωριό μας σε πολύ δύσκολους καιρούς.

   Τώρα θα παρακολουθήσετε ένα βίντεο με όσες φωτογραφίες, μπορέσαμε να βρούμε και στη συνέχεια θα πάρουμε ένα μεζέ και θα πιούμε ένα ποτήρι κρασί στη μνήμη τους.

Προβολή.

   Και κάτι τελευταίο.

    Επειδή κάποιοι από τους συμμαθητές μας απουσιάζουν σήμερα για διάφορους λόγους, σας καλώ σε μια άλλη συνάντηση το Σεπτέμβρη, που να είναι περισσότερο χαρούμενη.

   Επίσης θέλω να ξέρετε, ότι κάθε χρόνο στις 19 Ιουλίου, εδώ στον ίδιο χώρο, θα γίνεται το πανηγύρι του Αι-Λιά με χορό και διασκέδαση.

   Επίσης στις 3 Αυγούστου 2014 θα γίνει εδώ στον ίδιο χώρο μια εκδήλωση με θέμα

Από το σπόρο …….. στο ψωμί.).

  Τελειώνοντας θέλω να πω, ότι, με τη μεγάλη συμμετοχή και στη σημερινή εκδήλωση του Συλλόγου μας,  δείξατε για μια ακόμη φορά, ότι είστε μαζί μας  στη χαρά και στη λύπη και πως όλοι μαζί μπορούμε να καταφέρουμε πολλά.

-  Μπορούμε στους δύσκολους καιρούς,  που περνάμε, να σταματήσουμε αυτούς που αποφασίζουν τα χειρότερα για μας, φτάνει να  πιστέψουμε, ότι κανείς δεν είναι ανίκητος. 

- Μπορούμε να σπείρουμε την αισιοδοξία, ιδιαίτερα στη νέα γενιά, στα παιδιά μας, που το μέλλον τους διαγράφετε ακόμα πιο δύσκολο. 

- Μπορούμε να ξαναζωντανέψουμε το όμορφο χωριό μας στο οποίο μεγάλωσαν τόσες γενιές σε πολύ δύσκολες συνθήκες.

- Μπορούμε  πολλά και όλοι μαζί να είστε σίγουροι, πως μπορούμε ακόμα περισσότερα.  Δεν πρέπει όμως να χανόμαστε. Χρειαζόμαστε όλοι.

  Ξέρω, ότι σας κούρασα, αλλά θα ήθελα να σας διαβάσω κάποιες αναμνήσεις μου, που δημοσίευσα στο Θάρρος την Κυριακή 6 Ιουλίου . Ίσως κάποιοι το +΄εχουν διαβάσει.

 Καλώ τον καθηγητή μας κ. Πέτρο Πανταζόπουλο, να μας πει δυο λόγια και όποιον άλλο θέλει να πει κάτι.

 Σας ευχαριστούμε, που για άλλη μια φορά ανταποκριθήκατε στο κάλεσμα μας.

Από το Δ.Σ

Η Πρόεδρος

Ζέρβα Σοφία  

  Καστάνια  3 Αυγούστου 2014

Εκδήλωση με θέμα:    Από το σπόρο…….. στο ψωμί.

  Ο Πολιτιστικός Σύλλογος Κασταναίων και Πολυσταραίων του δήμου Μεσσήνης πιστός στην παράδοση στα ήθη και τα έθιμα αναβιώνει παλιά ξεχασμένα επαγγέλματα.

Το 2011  έκανε εκδήλωση με θέμα « από το πρόβατο …..στον αργαλειό».

Το 2012 έκανε εκδήλωση με θέμα « Επιστροφή του μεταξοσκώληκα στα Καστάνια»

Το 2013 , έκανε μια μικρή ανάπαυλα και φέτος  το 2014, μετά το θέρισμα, που έκανε στις 30 Ιουλίου, διοργάνωσε  στις  3 Αυγούστου 2014,  εκδήλωση με θέμα « από το σπόρο ……στο  ψωμί).

  Στόχος είναι, κάθε φορά, να θυμηθούν οι μεγάλοι και να μάθουν οι μικροί .

Να μάθουν, ότι το ψωμί, που φτάνει στο τραπέζι τους, θέλει μεγάλο αγώνα και το αλεύρι δε το παράγουν οι μύλοι του ( Αγίου Γεωργίου).

  Η εκδήλωση περιελάμβανε:

1. Κουβάλημα λιμαριών (δεματιών) με γαϊδούρι,  αλώνισμα σε πετράλωνο με άλογο, λίχνισμα με δικράνι και φτυάρι, κοσκίνισμα  σιταριού με αργελόι, κουβάλημα άχυρου με τα χαλάρια, κοσκίνισμα αλευριού με κρησάρα και ζύμωμα ψωμιού.

2. Έγινε προβολή φωτογραφιών με τη σπορά, το όργωμα, το σβάρνισμα, το βοτάνισμα, το θέρισμα, το κουβάλημα δεματιών, τις θημωνιές, το αλώνισμα, το άλεσμα, το ζύμωμα και το ψήσιμο σε φούρνο με ξύλα.

3. Έγινε αναφορά στα αγροτικά εργαλεία, που χρησιμοποιούσαν οι γεωργοί, για την καλλιέργεια του σιταριού από τους προϊστορικούς χρόνους  μέχρι σήμερα και την εξέλιξη τους.

4. Έγινε αναφορά στο άλεσμα και στους μύλους, καθώς και προβολή φωτογραφιών του χειρόμυλου, του υδρόμυλου, του  ανεμόμυλου και του ηλεκτρικού μύλου.

5. Έκθεση σχετικών εργαλείων, τα οποία υπάρχουν στο Λαογραφικό Μουσείο Καστανίων.

  Η εκδήλωση είχε επιτυχία, παρά το γεγονός ότι η συμμετοχή δεν ήταν η αναμενόμενη.

Το ενδιαφέρον ήταν, ότι υπήρχαν πολλά παιδιά, τα οποία ενθουσιάστηκαν τόσο πολύ, που μπήκαν στο αλώνι κα γύριζαν γύρω- γύρω, όπως το άλογο, αλώνισαν κι αυτά, λίχνισαν, μάζεψαν το σπόρο, κοσκίνισαν, μάζεψαν το άχυρο και ήθελαν να ζυμώσουν.

Το Δ.Σ του Συλλόγου